Din, olmasaydı ahlak olmazdı, herkes ahlaksız-laşırdı.
İddiası;
🔸 Tarihsel,
🔸 Toplumsal,
🔸 Mantıksal,
Açıdan doğru değil…
Ahlak nedir?
Ahlak toplumsal yaşamın devamı için bireylerin davranışlarını ve birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen;
🔹 Doğruluk,
🔹 Dürüstlük,
🔹 Merhamet,
🔹 Empati,
🔹 Başkalarına zarar vermeme gibi,
Temel “ORTAK” kurallardır.
Önce Ahlak mı, Din mi?
Yaklaşık 300.000 yıl önce ortaya çıkan;
Homo Sapiens, atalarımız, dinlerden yüz binlerce yıl önce vahşi doğada yaşayan avcı-toplayıcı topluluklar olarak;
Ahlaki değerlerin varlığıyla yaşadılar ve hayatta kalabildiler.
Avın;
💠Adil paylaşılması,
💠Çocukların korunması,
💠Hastaların bakılması,
Ahlaki kuralların parçası.
Keza, bencillik veya hırsızlık yapan, kabile içinde şiddet uygulayan kişi gruptan dışlanırdı.
Bu da, vahşi doğada çoğu zaman ölüm cezası demekti.
Bu bağlamda, ahlakın tek kaynağının din olduğunu söylemek doğru değildir.
Ahlak, dinlerden çok önce vardı.
Dinler ahlakı, yoktan var etmediler…
İnsanların, binlerce yıldır biriktirdiği değerleri alıp kendi inanç kalıplarıyla yeniden paketlediler.
Ahlak Farkı?
1️⃣ Evrensel Ahlak:. İnsan odaklıdır. Din, ırk veya ideoloji ayrımı yapmadan tüm insanlığı kapsar.
“Kendine yapılmasını istemediğini başkasına yapma” ilkesine dayanır.
Bu nedenle insan hakları, eşitlik ve adalet gibi evrensel değerlerle daha kolay bütünleşir.
1️⃣ Dini Ahlak:
İnanç odaklıdır çoğu zaman “inananlar” ile “inanmayanlar” ayrımı üzerine kuruludur.
Kendi cemaat insanına merhameti öğütleyen din ahlakı;
Farklı inançtakileri;
🌠 Düşman görmeyi,
🌠 Köleleştirmeyi,
🌠 Cezalandırmayı,
Ahlaken, meşru sayabilmiştir…
Ayrıca günümüzde;
💥 İnsan hakları,
💥 Kadın-erkek eşitliği,
💥 Çocuk hakları gibi,
Birçok evrensel değer de dinlerin bazı ahlaki normlarıyla çatışmaktadır.
2️⃣ Evrensel Ahlak: İnsan ve sevgi odaklıdır.
Ayrım yapmaz.
Doğru olanı, yalnızca doğru olduğu için yapmayı gerektirir.
İnsan da;
💢 Dürüstlüğü,
💢 Adaleti,
💢 Yardımlaşmayı,
💢 Merhameti,
En yüce erdem olarak görebildiği için hiçbir ilahi ödül veya ceza beklentisi olmadan saf bir vicdanla ahlaklı davranır.
2️⃣ Dini Ahlak:
Çoğu zaman günah ve cehennem korkusu ya da sevap ve cennet beklentisine dayanır.
Bir insan yalnızca cezadan kaçınmak veya ödül kazanmak için iyi davranıyorsa, bu saf ahlaki bir tutumdan çok çıkarcılığa yaklaşır.
“Tanrı yoksa her şey mübahtır.”
Anlayışını geliştirebilir…
S O N U Ç
Bir dine inanmamak insanı ahlaksız yapmaz.
Herhangi bir dine inanmayan insan da dürüst, adil, merhametli ve güvenilir olabilir.
Nitekim milyonlarca insan, Budizm gibi farklı inançlar etrafında güçlü ahlaki normlara sahip topluluklar olarak yaşamaktalar.
Diğer taraftan bir insan, dindar olup ahlaki davranmayabilir.
Bir dine inanmayanlar, iyilik yapmak için gökyüzüne değil, insanların gözlerine bakarlar.
Ahlaklı olmayı, insan ve sağlıklı bir toplum olmanın bir sorumluluğu olarak benimserler.
Din olmasaydı da ahlak var olurdu; hatta belki daha az ayrıştırıcı, daha evrensel ve daha tutarlı gelişebilirdi.
Turan ÇATAL
Araştırmacı Gazeteci-Yazar
Yorumlar
Kalan Karakter: